İnternet veya Mobil Uygulamalar Üzerinden Yapılan Satışların Vergilendirilmesi

 Günümüzde, ticarette, sosyal medya ve internet kullanımı çok yaygınlaşmış olup adeta yüzyüze gerçekleşen ticareti oransal olarak geçmiştir. Ayrıca, bazı ürünlerin sosyal medya üzerinden satışı daha kolay hale gelmiş ve ikinci el (kullanılmış) ürün satışları da talep görmeye başlamıştır. Artık mobilyadan süt ürünlerine, gıda ürünlerinden ikinci el giyim ürünlerine, araç parçalarından elektronik ürünlere kadar her türlü ürün satışı internet veya sosyal medya platformlarından yapılabilmektedir. Ancak, bu satışların vergiye tabi olması ve vergilendirme şekli, satılan ürünlerin niteliğine, tedarik edilme şekline, üretiminde kullanılan makine ve ekipmanın niteliğine göre değişmektedir. Buna göre, aşağıda, vergiye tabi olan veya muaf – istisna olan faaliyetler hakkında açıklamalar yapılmış ve bazıları hakkında örnekler verilmiştir. Bu bağlamda, sosyal medya ve internet üzerinden satış yapmanın kolaylığı ve cazibesi yanında, ileride sıkıntı yaşanmaması bakımından, vergilendirme hususunun da dikkate alınması önemli olacaktır. 

1- İnternet ve Sosyal Medya Uygulamaları Üzerinden Satış Yapan Esnafın Durumu:

            Normal ticari faaliyetini esnaf (ticari kazanç mükellefi) olarak yürütenler, iş yerlerinde sattıkları ürünleri instagram ve facebook gibi sosyal medya platformlarında da pazarlamakta ve bu yöntemle sipariş alarak ürünleri müşterilerine kargo ile göndermektedirler. Ayrıca, mükellefler, (Trendyol, Hepsiburada, Sahibinden, n11, Gittigidiyor) gibi internet siteleri üzerinden de satış yapılmaktadır. Bu şekilde internet siteleri veya sosyal medya platformları üzerinden tapılan ticaretin esnaf (niteliğindeki mükellef) açısından normal satışlarından herhangi bir farkı yoktur. Bu nedenle bu şekilde yapılan satışlar için de (işyerinde yapılan satışlarda olduğu gibi) fatura veya perakende satış fişi düzenlenmesi ve hasılat olarak beyan edilmesi gerekmektedir.

2- Satın Aldıkları Veya Sahibi Oldukları Kullanılmış (İkinci El) Ürünleri Sosyal Medya veya İnternet Üzerinden Satanların Durumu:

            Satın aldıkları malların niteliğinde herhangi bir değişiklik yapmadan instagram ve facebook gibi sosyal medya platformlarında veya (sahibinden.com gibi) internet siteleri üzerinden pazarlayarak satanlar, yaptıkları işlemlerin sürekliliği durumunda ticari kazanç mükellefi olarak vergilendirilecektir. Buna ilişkin farklı durumlara aşağıda örnek verilmiştir.

Örnek 1: Herhangi bir vergi mükellefiyeti olmayan Bay (Ali Yıldız) ticari faaliyette bulunan ve mali durumu sıkışık olan oto lastik satıcısı arkadaşından uygun fiyata 40 adet kullanılmamış lastik almış ve bu lastikleri instagram üzerinden satışa çıkarmıştır. Buna göre;

- Bay (Ali Yıldız) lastiklerin tamamını lastik alım satım faaliyetinde bulunan oto lastik şirketine satar ve aynı takvim yılı içinde başka bir alım satım işi yapmaz ise bu satıştan elde ettiği kazanç arızi ticari kazanç olup yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekir. Benzer şekilde Bay (Ali Yıldız) ticarete aracılık yapmak amacıyla hareket eder ve oto lastik alımı yapmak isteyen şirket ile oto lastik satıcısı arkadaşını bir araya getirerek yapılan ticaretten pay alırsa, bu durumda da şahsın bu işten  (aracılık faaliyetinden) elde ettiği kazancın arızi ticari kazanç olup yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekir. Bu durumlarda yani arızi kazanç elde edilmesi halinde, sadece yıllık beyanname verilecek olup ayrıca mükellefiyet tesis ettirme ve defter tutma gibi vergisel ödevler söz konusu olmayacaktır.

            - Bay (Ali Yıldız) lastikleri instagram uygulaması üzerinden irtibat kurduğu çeşitli kişilere birden fazla işlem yaparak satarsa, bu faaliyeti süreklilik arzettiğinden, faaliyetin ticari faaliyet olarak kabul edilecektir. Bu durumda, söz konusu kişinin ticari kazanç mükellefi olarak mükellefiyet tesis ettirmesi ve beyanname verme, defter tutma, muhafaza, ibraz ve bunun gibi diğer vergisel ödevleri yerine getirmesi gerekmektedir.

            Örnek 2: Herhangi bir vergi mükellefiyeti olmayan Bay (Ali Yıldız) acil para ihtiyacına binaen kullanmakta olduğu bilgisayarı ikinci el olarak internet üzerinden satışa çıkarmış ve bilgisayarı 3.000 TL’ye satmıştır.

Burada söz konusu kişi satış işlemini kazanç elde etme gayesiyle yapmamıştır. Ticari bir organizasyon ve süreklilik de söz konusu değildir. Satışın internet veya sosyal medya uygulaması üzerinden yapılmasının herhangi bir önemi yoktur. Bu şekilde yapılan satış işlemi vergiye tabi olmayıp beyanı gerekmez.

            3- Kendi Bahçesinde Yetiştirdiği Tarımsal Ürünler ile Kendi Baktığı Hayvanın Ürünlerini Sosyal Medya veya İnternet Üzerinden Satanların Durumu:

            Kendi bahçesinde yetiştirdiği tarımsal ürünler ile kendi baktığı hayvanın ürünlerini sosyal medya, internet üzerinden veya başka şekillerde direkt olarak tüketiciye satanların (Gelir Vergisi Kanununda yer alan işletme büyüklüğü ölçülerini aşmamak şartıyla) herhangi bir vergi mükellefiyetleri yoktur. Bunlar, yetiştirdikleri ürünleri işleyerek satmaları durumunda (kurutulmuş meyve veya sütün yoğurt haline getirilip satılması gibi durumlarda); Yapılan işin mahiyeti sanayi işletmesi boyutuna ve önemine ulaşmaması şartıyla yine herhangi bir vergi ile karşılaşmayacaklardır. Ancak, yapılan işin mahiyeti bir sanayi işletmesi boyutuna varır ise bu kez yapılan işlemlerin ticari faaliyet olarak vergilendirilmesi gerekir. Ayrıca, tarımsal faaliyet yapılan alan veya sahip olunan hayvan sayısı Gelir Vergisi Kanununda yer alan işletme büyüklüğü ölçülerini aşarsa, yapılan faaliyetin zirai faaliyet olarak vergilendirilmesi gerekir. Bu ölçüler çok yüksek olarak belirlenmiş olup örneğin meyve verebilecek hale gelmiş narenciyede 1500 ağaç, sebze ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm, büyükbaş hayvan sayısı 150 adet ve küçükbaş hayvan sayısı 750 adet üzerinde olan faaliyetler zirai faaliyet olarak gerçek usulde, bunun dışındaki tüm çiftçiler vergi kesintisi yoluyla vergilendirilmektedir.

Örnek 3: Herhangi bir vergi mükellefiyeti olmayan Bay (Ali Yıldız) kendi bahçesinde yetiştirdiği elma ve portakal gibi meyveleri meyve sebze halindeki komisyonculara satmak yerine daha karlı olduğunu düşünerek bu ürünleri aynen olduğu gibi instagram uygulaması üzerinden irtibat kurduğu çeşitli kişilere satmaya başlamıştır. Ayrıca, Bay (Ali Yıldız) bakmakta oluğu 3 adet büyükbaş hayvanın sütü ile sütten ürettiği yoğurdu instagram üzerinden satmaya başlamıştır.

            Bay (Ali Yıldız) kendi bahçesinde yetiştirdiği elma ve portakal gibi meyveleri aynen olduğu gibi, mahiyetinde bir değişiklik yapmadan sattığı için, bu faaliyetin zirai faaliyet olarak kabul edilmesi gerekir. Zirai kazançlar, işletme büyüklüğü ölçülerini aşmadığı sürece gerçek usulde vergiye tabi olmayacaktır. Zirai ürünlerin, tüccarlara satılması durumunda satın alınan ürün bedelleri üzerinden alıcı tüccar tarafından gelir vergisi kesintisi yapılacaktır. Dolayısıyla Ali Yıldız tarafından bu şekilde yapılan satış işlemi vergiye tabi olmayıp beyanı gerekmez. Aynı şekilde, sütün veya sütün yoğurt yapılarak satılması da vergiye tabi olmayıp beyanı gerekmez.

             Örnek 4: Herhangi bir vergi mükellefiyeti olmayan Bay (Ali Yıldız) bakmakta oluğu hayvanlara ilave olarak 10 adet daha büyükbaş hayvan almıştır. Ayrıca, köy evinin bahçesine ilave bir bina yapan Bay (Ali Yılmaz), süt ürünlerini işlemek ve yoğurt, peynir, tere yağ gibi süt ürünlerini üretmek üzere çok sayıda makine ve ekipman almış ve 3 işçi istihdam etmiştir. Ardından imal ettiği süt ve süt ürünlerini instagram üzerinden satmaya başlamıştır.

Söz konusu mükellefin 10 inek daha alması mükellefiyet şeklini değiştirmez. Ancak şahsın, süt ürünlerini işlemek ve yoğurt, peynir, tere yağ gibi süt ürünleri üretmek üzere çok sayıda makine ve ekipman almış olması ve işçi istihdam etmiş olması, yapılan işin mahiyetinin sanayi işletmesi boyutuna ulaştığını göstermektedir. Bu durumda, şahsın bütün faaliyetinin ticari faaliyet olarak kabul edilmesi ve ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilmesi gerekir. Ayrıca, söz konusu kişinin ticari kazanç mükellefi olarak mükellefiyet tesis ettirmesi ve beyanname verme, defter tutma, muhafaza, ibraz ve bunun gibi diğer vergisel ödevleri yerine getirmesi gerekmektedir.

            4- Evlerinde İmal Ettikleri Havlu, Örtü, Çarşaf, Kilim, Örgü, Dantel, Nakış İşleri, Tığ Örgü İşleri, Turistik Eşya, Hasır, Sepet, Süpürge, Paspas, Fırça, Yapma Çiçek, Tarhana, Erişte, Mantı Gibi Ürünleri Sosyal Medya veya İnternet Üzerinden Satanların Durumu:

            Yukarıda sayılan ve buna benzer ürünleri kendi evlerinde imal edip satanlar, kanundaki şartları taşımaları halinde gelir vergisinden muaf tutulmuştur. Muafiyetten yararlanılabilmesi için ürünlerin yukarıda sayılan ve buna benzer ürünlerden olması ve bu ürünlerin mükellefin kendi evinde üretilmiş olması şarttır. Ayrıca, üretim için hareket ettirici tertibat (sanayi tipi makine ve ekipman) kullanılmaması ve dışarıdan işçi alınmaması zorunludur. Ancak, evlerde kullanılan (dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü gibi) basit nitelikli alet ve makinelerin kullanılması mümkündür. Bu şekilde ve şartlarla üretilen ürünlerin satışı vergiye tabi değildir. Ancak, bu ürünlerin internet ve sosyal medya uygulamaları üzerinden satılması halinde tutar sınırlaması getirilmiştir. Buna göre, bu ürünleri, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden  satanların bu muafiyetten yararlanabilmeleri için ayrıca, yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarının, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından (2021 yılı için 42.930,00 TL’den) fazla olmaması şarttır. Dolayısıyla, bu ürünleri, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden  satanlardan, yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olursa, muafiyet şartları ihlal edilecektir. Bu durumda ilgili kişi ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilecektir.

.

            5- Oturdukları Evlerde İmal Ettikleri Diğer Malları İnternet ve Benzeri Elektronik Ortamlar Üzerinden Satanların Durumu:

Ayrı bir iş yeri açmaksızın ve sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanmaksızın oturdukları evlerde imal ettikleri malları internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlar diğer şartları da yerine getirmeleri halinde gelir vergisinden muaf tutulmuştur. Muafiyet için üretilen malın türü önemli değildir. Söz konusu bu esnaf muaflığından faydalanılabilmesi için Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi alınması, Türkiye'de kurulu bankalarda bir ticari hesap açılması ve tüm hasılatın sadece bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi ve bu kapsamda elde edilen hasılatın kanunda belirtilen tutarı (2021 yılı için 240.000 TL’yi) aşmaması şarttır. Bankalar, bu kapsamda açılan ticari hesaplara aktarılan tutarlar üzerinden %4 (bir ve üzeri işçi çalıştırıldığı durumda %2) oranında gelir vergisi kesintisi yapmak ve beyan edip ödemekle yükümlüdür. Bu kapsamda elde edilen hasılatın kanunda belirtilen tutarı (2021 yılı için 240.000 TL.) aşması hâlinde, ilgili mükellef izleyen yıldan itibaren ticari kazanç hükümlerine göre gerçek usulde vergilendirilir ve tekrar bu muafiyetten faydalanamaz.

            6- Sosyal Medya Üzerinden Fotoğraf ve Video Gibi İçerik Paylaşımı Yaparak Gelir Eden (İnfluencer ve Youteber) Kişilerin Durumu:

Youtube, Facebook, İnstagram gibi sosyal medya platformları üzerinden metin, görüntü, ses, video gibi içerikler paylaşan kişilerin (influencer, sosyal medya fenomeni, youtube ünlüsü, youteber, vlogger gibi sosyal içerik üreticilerinin) bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 01.01.2022 tarihinden itibaren gelir vergisinden istisna edilmiştir. Yani, Youtube, Facebook, İnstagram gibi sosyal medya üzerinde video veya fotoğraf gibi içerik paylaşımı yapmak suretiyle gelir edenler belli bir tutarı aşmayan kazançlarını beyan etmeyeceklerdir. Bu tutar, gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir dilimi olup 2021 yılı için bu tutar 650.000,00 TL’dir. Ancak, bu istisnadan faydalanılabilmesi için bankalarda bir hesap açılması ve bu faaliyetlere ilişkin tüm hasılatın sadece bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi şarttır. Bankalar, bu kapsamda açılan hesaplara aktarılan hasılat tutarı üzerinden, %15 oranında gelir vergisi kesintisi yapacaklardır. Ancak, kazançları toplamı gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2021 yılı için 650.000 TL) aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar. İstisna 01.01.2022 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanacaktır. Dolayısıyla, 2021 yılında bu kapsamda gelir edenler için istisna söz konusu değildir. Şartları ihlal ederek istisnadan faydalanamayanlar ise ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilecektir.