Yazın
getirdiği en ciddi hastalıklardan biri güneş çarpması. Özellikle çocukların,
kronik hastalıkları olanların güneşle ve sıcak havalarla olan temasına dikkat
etmesi gerekiyor. liv hospital İç hastalıkları uzmanı dr. alev Özsarı güneş
çarpmasına karşı alınabilecek önlemleri ve güneş çarpması durumunda
yapılabilecekleri anlattı.
Güneş çarpması nedir?
Yazın getirdiği en ciddi hastalık güneş çarpmasıdır. Güneş çarpması, aşırı
sıcak nedeniyle beden ısısını ayarlayan mekanizmanın (Termoregülasyon
sisteminin) bozulması sonucu ortaya çıkan bir hastalık tablosudur. Vücudun
kendi ısısını düzenlemek için olan terlemeyi yeterince gerçekleştirememesi
durumudur. Ayrıca sıcaklarda aşırı terleme sonucu fazla miktarda sıvı ve
elektrolit kayıpları sonucunda da vücut sıcaklığı yükselmeye başlayabilir. Bu
durumdan en çok çocuklar, yaşlılar kronik hastalıkları olanlar, aşırı alkol
alanlar etkilenir.
En önemli belirtileri nelerdir?
- Yüksek ateş, baş ağrısı, nabız hızında artma, solunum sayısında artma, tansiyon düşüklüğü, aşırı yorgunluk, bitkinlik hali.
- Güneşe maruz kalma uzadıkça ve müdahale edilmedikçe, ağrılı kramplar, kalpte ritim bozukluğu, bulantı- kusma-ishal, huzursuzluk, havale, bilinç bulanıklığı, koma ve ölüm gelişebilir.
Nasıl yardım etmek gerekir?
- Hemen serin ve hava akımı olan bir yere alınmalı, giysileri çıkarılmalı, düz yatırılmalı, bacakları yukarı kaldırılmalı ve ciltten buharlaşma sağlayacak şekilde soğutulmalıdır.
- Ilık -çok soğuk olmayan su banyosu yaptırılabilir veya koltuk altı, boyun ve kalçalarına soğuk kompres uygulanabilir.
- Bilinci açıksa bol su ve tuzlu ayran verilmeli. Şuur bulanıklığı, havale geçirme gibi belirtiler varsa vakit geçirmeden hastaneye götürmelidir.
- Kas krampları serin bir yerde dinlenme ve bol sıvı almaya rağmen 1 saatten uzun sürerse yine doktora başvurulmalıdır. Hastanın soğutulması ve yeterli sıvının verilmesi önemlidir.
- Ateş düşürücülerin faydası yok, hatta verilmesi sakıncalı olabilir
Güneş çarpması sonucunda hayatı tehlike oluşur mu?
Hafif güneş çarpmasında, tansiyon düşüklüğü, ateş, bitkinlik olur. İlerledikçe
bilinç bulanıklığı, baş ağrısı, koma ve ölümle sonuçlanabilir. Sıvı kaybı ve
ateş artışı devam ederse, bilinç kaybı ve nörolojik bozukluklar ortaya
çıkar,koma ve ölümle sonuçlanabilir. Bol sıvı tüketimi çok önemlidir. Çünkü
sıcakta ve nem arttığında terleme ile sıvı kaybederiz ve kaybedilen sıvı ve
sodyumu yerine koymak gerekir. Su ile birlikte tuzlu ayran ve maden suyu
önerilir. Ancak tansiyon sorunu olanlar buları dikkatli tüketmelidir.
Güneş çarpması hangi hastalıkları
tetikleyebilir?
Özellikle yaşlıları, kronik hastalığı olanları ve çocukları daha çok
etkiler. Yüksek tansiyonu olanlarda, diyabeti olan ve özellikle insülin
kullanan diyabetli hastalarda, kalp hastalarında, böbrek hastalarında sıvı
kaybı nedeniyle daha erken ve ölümcül sonuçlar ortaya çıkar.
GÜNEŞ ÇARPMASINA KARŞI ÖNLEMLERİNİZİ
ALIN
- En başta fazla güneşte kalınmamalıdır.
- Susamayı beklemeden bol su ve maden suyu içilmelidir. (Tansiyonu olanlar maden suyunu dikkatli tüketmelidir)
- Yiyeceklere dikkat edilmeli, ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınılmalı, sık aralıklarla ve sebze ve meyveden zengin beslenilmelidir. Proteinden zengin gıdalar azaltılmalı, alkol ve kafeinden kaçınılmalıdır. Özellikle sıcak günlerde alkol ve kafein almak vücudun ısısını ayarlayan mekanizmayı olumsuz etkiler.
- Giyeceklere dikkat edilmeli, mevsime uygun, vücudun sıcaklığını çok yükseltmeyecek (Pamuklu ve keten gibi) terletmeyecek kumaşlar tercih edilmeli, açık renkli kıyafetler giyilmelidir. Güneşten korunmak için geniş kenarlı şapkalar takılmalıdır.
- Ultraviyole ışınlarının en yoğun olduğu 11.00-15.00 saatleri arasında, güneş altında spor faaliyetleri yapmaktan kaçınılmalıdır.
- Sık sık duş alınmalıdır.
