Gündelik hayatın en büyük stres etkenlerinden biri de trafik. İster
direksiyon başında olunsun, ister toplu taşıma araçlarında yolculuk edilsin
ağır ve gitmeyen trafik ruhsal sıkıntıyla birlikte fiziksel sorunlara da sebep
olabiliyor. Bu sorunlardan biri de kalp krizi. Genellikle haberlerde sıkça
duyduğumuz “Direksiyon başında kalp krizi geçirerek kaza yaptı” haberlerinin de
kaynağı olan bu sorun pek çok kişiyi yakından ilgilendiriyor. Memorial Şişli
Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Sabri Demircan, trafik ve
yolculuğun kalp üzerine etkileri hakkında bilgi verdi.
Trafik stresi kalp hızını artırıyor
Ülkemizde meydana gelen trafik kazaları yüzde 94 insan kaynaklı olmaktadır.
Trafik kazalarını tetikleyebilen ve bunu 30’a katlayan kalp krizinin en temel
sebebi, stres, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşamdır. Bunun yanında akmayan
trafiğin içinde sıkışıp kalmak günlük yaşantıda kişilerin fiziksel ve ruhsal
sağlığı açısından en büyük tehdit unsurunu oluşturmaktadır. Son günlerde
özellikle trafikte yaşanan tartışmalar, toplu taşıma yerine araçların tercih
edilmesiyle oluşan trafik yoğunluğu kişilerde büyük bir strese sebep olurken;
kalp krizini de tetikleyebilmektedir.
Stres bir insanın savunma mekanizmasıdır. Bir insan sinirlendiği zaman ya
da başa çıkamayacağını düşündüğü bir durumla karşılaştığında beyin vücuda bazı
sinyaller gönderir ve vücut alarm durumuna geçer. Bu durumda kişilerin nefes
alış verişi hızlanır, vücut ısısı yükselir, kalbi daha hızlı çarpmaya
başlayabilir. Ancak bu durumun abartılması, aşırı öfke durumu, düzensiz ve
sağlıksız bir hayatla birleştiğinde sadece ruhsal çöküntüye değil kalp krizi
gibi durumlara neden olmaktadır. Araştırmalar, stresin kardiyovasküler hastalık
ya da ciddi bir koroner veya serebral olay riskini artırdığını uzun süredir
göstermektedir.
Yoğun stres damarlara zarar veriyor
Uzun süren geçmeyen bir stres kanda adrenalin ve kortizon dediğimiz hormonu
artırmaktadır. Bunlar damarların iç tabakasına zarar veren hormonlardır. Uzun
süren streslerde damarlar içindeki kanın akışkanlığını etkileyerek kalp ve
damar hastalıklarının oluşumuna yatkınlık sağlamaktadır. Sigara içimi,
hareketsiz bir yaşam, sağlıksız beslenme alışkanlıkları gibi faktörlerin hepsi
kalbi ve damarları olumsuz etkilemektedir . Uzun süreli streslerde damarların
ve kalbin gereğinden fazla kasılması nedeniyle ani kalp krizleri de meydana gelmektedir.
Direksiyon başında bu belirtilere
dikkat!
Kişilerin araç kullanırken yoğun bir stres altına girmesi kaçınılmazdır.
Ancak pek çok kişi bu stresi ciddi bulmamakla birlikte bazı belirtileri de
atlamaktadır. Araç kullanırken aşağıdaki durumları yaşayanların trafikten
kendilerini çekmesi ve en yakın sağlık kuruluşundan yardım alması
gerekmektedir: - Göğüste baskı, doluluk hissi, göğsün eziliyormuş gibi hissedilmesi
- Göğüs bölgesinde ağrı
- Baş dönmesi
- Mide bulantısı, idrar yapma isteği
- Soğuk soğuk terlemek
- Vücut ısısının düşmesinin hissedilmesi
- Bu belirtilere eşlik eden omuzlar, kollar, sırtın üst kısmı, dişler ya da çene ağrıları
- Karın, mide ağrısı, reflüye benzer belirtiler
- Herhangi bir neden olmaksızın aniden kaygılı bir ruh halinin hakim olması
- Kalbin çok hızlı çarpması ya da düzensiz kalp çarpıntısı, nefes darlığı.
Uçakta da yaşanabilir
Bazı kişilerin ciddi anlamda uçak fobisi bulunmaktadır. Uçuş korkusu
yaşayan insanların uçağa binmekte ısrarcı olmamaları hem kendi sağlıkları hem
de uçuş emniyeti açısından hayati önem taşımaktadır. Trafikte yaşanabilen
stresin hemen hemen aynısı uçakta da yaşanabilmektedir. Bu stresin yanında
düşme, yükseklik, türbülans korkusu bu stresi artırabilmektedir. Uçak yolculuğu
kalp krizi riskini artırmaz ama kalp hastalarına ya da risk altındaki kişilere
olumsuz etkilerde bulunabilir. Yolculuk öncesi uçağa yetişme telaşı, check-in
kuyrukları, taşınan bagajlar, rötar, hava muhalefeti kişiler üzerinde bir stres
oluşturur. Bu strese yükseklik korkusu, uçağın kalkışı ve ani yükselişi ile
hava boşluklarındaki ani irtifa düşüşleri yolcular üzerinde büyük stres
oluşturacaktır. Uçak ile seyahat korkusu da ayrı bir risk teşkil etmektedir.
Yeni kalp krizi geçirenlerin, stent uygulananların, by-pass geçirenlerin,
kontrolsüz yüksek tansiyon ile ritm bozukluğu yaşayanların, bacak damarlarında
pıhtı tespit edilenlerin tamamen iyileşmeden uçakla yolculuk etmemeleri
önerilmektedir.
Kalp kontrolü şart
Özellikle ailesinde erken yaşta (50 yaşın altında) kalp hastalığından
ölümler olan ya da sebebi açıklanmamış ani kayıplar bulunan kişiler, yaşları ne
olursa olsun yaşamları boyunca en az bir kez kalple ilişkili bir check-up
çalışması yaptırmalıdır. Bu tetkikler sonucu normal sınırdaysa, 40 yaşına kadar
benzer check-up tetkiklerinin 5 yılda bir yapılması, 40 yaşından sonra ise,
kalp damar hastalığı açısından risk faktörü taşıyan, ailesinde birinci derece
akrabalarında kalp hastalığı olan, sigara içen, tansiyon ve kolesterol
yüksekliği, şeker hastalığı olan kişilerde de check-up’ı yılda bir defa
yaptırmaları önerilmektedir. Kalp- damar problemi bulunmayanların uçak korkusu
için ise ayrıca bir uzmandan yardım almaları, kendileri için doğru bir karar
olacaktır.
