Omurga eğriliklerinin en sık rastlanan tipi adolesan idiopatik skolyozdur.
Adolesan, çocukluk döneminden sonra, ancak hala büyümenin devam ettiği ergenlik
dönemi için kullanılan bir ifadedir. Dolayısıyla adolesanlarda iskelet sistemi
de tam olarak olgunlaşmamıştır. Kız çocuklarında daha sık görülen ve eğriliğe daha
fazla sebep olan bu rahatsızlık genellikle 10 yaşındaki çocukları
etkilemektedir. İdiopatik skolyoz, 10-18 yaş arasındaki çocuk ve adolesanların
% 2-3’ü gibi önemli bir bölümünü ilgilendirmektedir. İdiopatik skolyozda neden,
kesin olarak bilinmemekle birlikte hastalığın genetik faktörlerden
kaynaklandığı düşünülmektedir. Adolesan idiopatik skolyoz (AİS) hastalığını
genellikle ilk olarak ebeveynler veya hastalar fark etmektedir. Bu
rahatsızlıklar bazen bir okul taramasında bazen de bir doktor ziyaretinde
ortaya çıkmaktadır. Çoğu AİS hastasında fazla belirti görülmemektedir. Ancak
daha geniş eğrilikler, ağrı veya kaburga anomalileri gibi gözle görülen
bozulmalarla kendisini belli etmektedir.
Her hastada farklı belirti görülür
Skolyozun belirtileri eğriliğin ciddiyetine göre değişmektedir. Skolyoz
rahatsızlığı çoğu zaman hastanın giydiği elbiselerin duruşunun değişimine bağlı
olarak da fark edilmektedir. Bol elbise giyen çocuklarda ise vücut şekli
belirgin olmadığından anlaşılamayabilir. Bu nedenle ailesinde skolyoz hikayesi
olan ebeveynlerin çocuklarının sırtını sık sık kontrol etmesi önemlidir.
Okullarda yapılan sağlık taramalarında ve yıllık çocuk doktoru muayenesinde de
skolyoz tespit edilebilmektedir.
Hangi durumlarda skolyozdan
şüphelenilmeli?
- Çocuğunuzun omuzları arasında yükseklik farkı varsa
- Sağa ve sola yaslanıyor veya ayakta dümdüz durmakta zorluk çekiyorsa
- Sırtından bakıldığında kürek kemikleri arasında eşitsizlik fark ediliyorsa
- Çocuğunuz öne doğru eğildiğinde sırtının bir tarafı diğerinden daha yüksek görülüyorsa
- Çocuğunuzun kalçaları, iç çamaşırı veya pantolon çizgisi asimetrik şekilde duruyorsa
- Çocuğunuzun yürüme şeklinde bir anormallik olduğunu fark ediyorsanız skolyoz ile karşı karşıya olabilirsiniz.
Risk faktörleri nelerdir?
Adolesan idiopatik skolyozda (AİS) eğriliğin ilerlemesinde bazı risk
faktörleri vardır. Bunlar hastanın yaşı, iskelet olgunluğu, cinsiyeti ve mevcut
eğriliğin derecesidir. Genel olarak kız çocuklarında ve genç yaşta skolyoz
teşhisinin konulması, eğriliğin ilerleme olasılığını artırmaktadır. Bunun
sebebi ise eğriliğin büyüme çağıyla beraber artış göstermesidir. 10 yaşın
altındaki çocuklar için eğrilik 5- 19 derece arasında ise % 45, 20- 29 derece
arasında ise %100 olasılıkla ilerlemektedir. 11-12 yaşındaki çocuklarda eğrilik
5-19 derece arasında ise % 61 olasılıkla, 15 yaş ve üstüne ise %16 olasılıkla
ilerleme oluşmaktadır.
İskelet olgunluğu önemli
İskelet olgunluğu bir çocuğun ne kadar büyüme sürecinde kaldığını
göstermektedir. Büyüme kıkırdakları kız ve erkek çocuklarında belli yaşlarda
kapanmaktadır. Risser işareti skolyoz grafisinde pelvisin kireçlenmesine
bakılarak yapılan bir derecelendirmedir. 0-5 arası bir derecelendirmeye göre
yapılmaktadır. Risser sınıflamasına göre 2 ile 4 derece arasındaki eğrilikler %
23 oranında ilerlerken, 0 ile 1 arasındaki eğrilikler ise % 65 oranında
ilerlemektedir.
Erken tanı ve doğru tedavi planlaması
için mutlaka tecrübeli uzmanlara danışın!
Adolesan idiopatik skolyozun teşhisi ve tedavinde uygulanması gereken
harita şu şekilde sıralanabilir:
- Hasta öyküsünün alınması: Adolesan idiopatik skolyoz, genetik bir hastalık olduğu için hastanın aile hikayesi tanı sırasında çok önemlidir.
- Fiziksel test: Fiziksel test, bütün bir nörolojik muayeneyi ve skolyometre olarak adlandırılan özel bir ölçüm cihazının kullanımını içermektedir. Bu cihaz, omurilik ileri doğru eğildiğinde, omuriliğin asimetrisini ölçmek için kullanılmaktadır.
- Röntgen: Ön-arka ve yan planda eğimi değerlendirmek için tüm omurganın röntgeni görülmelidir. Elde edilen bu grafilerde en çok eğilen omurlar arasındaki açı ölçülerek skolyozun derecesine karar verilmektedir. Cobb açısı ölçümü yapılarak çocukların takipleri ve tedavileri planlanmaktadır.
- Tedavi: Adolesan idiopatik skolyozu olan birçok hasta, ciddi bir tedavi gerektirmeyen küçük eğrilere sahiptir.10- 20 derece olarak belirlenen küçük eğrilere sahip hastalar için gözlem yeterlidir.
- Korse tedavisi: 25 derecenin üzerinde eğriliği olan hastalar için korse kullanılarak eğriliğin ilerlemesini engellenebilmektedir. Korseye ihtiyaç duyan hastalar için hafif ağırlıktaki TLSO korsesi faydalı olabilir. Hastanın eğriliğine uygun olarak yapılan korse giysilerin altına giyilebilmektedir. Korsenin etkili olabilmesi için günde 23 saat kullanılması gerekmektedir.
- Cerrahi: Adolesan idiopatik skolyoz cerrahisi genellikle eğriliğin 50 derecenin üzerine çıktığı hasta grubunda düşünülmektedir. AIS’de skolyoz kararı vermeden önce dikkatli bir değerlendirmenin ardından hasta ve aile ile ayrıntılı görüşmenin yapılması ve bilgilendirmenin bu doğrultuda yapılması gerekmektedir.
